Sinipat ng pagsusuri ang naging papel ng Dakilang Makatang Tagalog na si Francisco Balagtas sa ilang mga tulang isinulat ng mga magsasaka-makata na kabilang sa koleksiyon na “Sa Gulugod ng Kalabaw: Mga Tula ng Bulacan, 1928-1997.”. Sa pamamagitan ng tekstuwal na pagsusuri, tiningnan kung may mga katangiang natutulad sa mga pamantayan ng tradisyonal na tulang Tagalog na pinormalisa ni Balagtas sa kaniyang Florante at Laura. Maliban sa mga pamantayang estetikal na inilatag ni Bienvenido Lumbera sa kaniyang Formalization of Tradition, ginamit din ang iba pang pormalistikong lente sa pagsusuri ng tulang tradisyunal sa Taludtod at Talinghaga ni Virgilio Almario (1991). Dagdag pa rito, sinuri rin ang ilang mga tulang may direktang pagbanggit kay Balagtas at sa mga tauhan ng kanyang awit upang tingnan kung paano nito sinasalamin ang naging ambag ng Dakilang Makata sa pagharaya ng mga magsasaka-makata sa ideyal na lipunang Pilipino. This paper aims to look at how the Great Tagalog Poet Francisco Balagtas influenced some of the poems included in “Sa Gulugod ng Kalabaw: Mga Tula ng Bulacan, 1928-1997”. Using textual analysis, the study examined the poems if they follow the traditional Tagalog poetry formalized by Balagtas in his Florante at Laura. Aside from the aesthetical standards laid out by Bienvenido Lumbera in his Formalization of Tradition (1967), the formalistic lens in Virgilio Almario’s Taludtod at Talinghaga (1991) was also used in reading and analyzing the poems. In addition, some poems that directly mentioned Balagtas were also explored to see how they reflect the influence of the Tagalog poet in the farmers’ imagining of an ideal Filipino society.
Keywords: Francisco Balagtas, Florante at Laura, panulaang Bulakenyo, panulaang rural, pormalismo, tradisyunal na tula Francisco Balagtas, Florante at Laura, Bulacan poetry, rural poetry, formalism, traditional poetryAlmario, Virgilio S. "Ang Kadakilaan ni Balagtas." Florante at Laura. Quezon City: Adarna House, Inc., 2003. Print.
Almario, Virgilio S. "Ang Pagbabalik ng Masayahing Diwa ng "Paalam na sa Iyo" ni Francisco Balagtas." Pag-unawa sa Ating Pagtula: Pagsusuri at Kasaysayan ng Panulaang Filipino. Pasig City: Anvil Publishing, Inc., 2006. Print.
Almario, Virgilio S. Mutyang Dilim: Ang Bagong Pormalismong Filipino sa Pagbasa ng Tula. Marikina City: Talingdao Publishing House, 2001. Print.
Almario, Virgilio S. Taludtod at Talinghaga: Mga Sangkap ng Katutubong Pagtula. Pasig City: Anvil Publishing, Inc., 1991. Print.
Angeles, Epifania G. and Narciso Matienzo. Ang Panulaang Tagalog: Kasaysayan, Pagsusuri, Paliwanag. San Juan, Rizal: Limbagang Pilipino, 1971. Print.
Cruz, Hermenegildo. Kung Sino ang Kumatha ng "Florante":Kasaysayan ng Buhay ni Francisco Balagtas at Pag-uulat ng Kanyang Karununga`t Kadakilaan. 2nd ed. Manila: Komisyon sa Wikang Filipino, 2013. Print.
De los Santos, Epifanio. "Si Balagtas at ang kanyang Florante." Himalay: Kalipunan ng mga Pag-aaral kay Balagtas. Eds. Patricia Melendez-Cruz at Apolonio B. Chua. Maynila: Cultural Center of the Philippines, 1988. Print
"Welcome to Bulacan, Philippines." Experience Bulacan. Provincial Information Technology Office, n.d. Web. 31 October 2018.
Lapiz, Eduardo. Sa Gulugod ng Kalabaw: Mga Tula ng Bulakan 1928-1997. Lungsod ng Makati: Kaloob, 1998. Print.
Lumbera, Bienvenido L. "The Consolidation of Tradition." Tradition and Influences in the Development of Tagalog Poetry (1570-1898). Indiana University, 1969. Print.
Lumbera, Bienvenido L. "The Formalization of Tradition." Tagalog Poetry (1570-1898): Tradition and Influences in Its DLumbera, Bienvenido L. development. Quezon City: Ateneo de Manila University, 1986. Print.
Project Gutenberg. "The Project Gutenberg EBook of Noli Me Tangere, by Jose Rizal." Project Gutenberg, 30 Disyembre 2006. Web. 1 November 2018
Reyes, Soledad S. "The Romance Mode in Philippine Popular Literature." Philippine Studies 32.2, (1984): 163-180. Print.
Ricarte, Pedro L. "Alejandro G. Abadilla." Philippine Studies 18.2 (1970): 323-349. Print.
Rizal, Jose P. "Ang Sining ng Tugma at Sukat sa Tagalog." Poetikang Tagalog: Mga Unang Pagsusuri sa Sining ng Pagtulang Tagalog. Quezon City: UP Sentro ng Wikang Filipino, 1996. Print.
Santos, Lope K. Ang Apat na Himagsik ni Francisco Balagtas at Iba pang mga Sanaysay. Eds. Virgilio S. Almario at Rolando T. Glory. Manila: Komisyon sa Wikang Filipino, 2016. Print
Santos, Lope K. "Mga Katangian ng Tulang Tagalog." Poetikang Tagalog: Mga Unang Pagsusuri sa Sining ng Pagtulang Tagalog. Ed. Virgilio S. Almario. Quezon City: UP Sentro ng Wikang Filipino, 1996. Print.
Veneracion, Jaime B. Kasaysayan ng Bulakan. Cologne: Bahay-Saliksikan ng Kasaysayan, 1986. Print.