Nasaan ang Hiya sa Etika ng Pananaliksik Ethics ng Research? Lapat ng Pagpapakatao at Lapit ng Pakikipagkapuwa sa Pagsasagawa ng Pananaliksik sa Agham Panlipunan / Social Science Research Where is Hiya in Research Ethics? Being Humane and Extending the Self in Doing Social Science Research

Article Details

Roberto E. Javier Jr., roberto.javier@dlsu.edu.ph, De La Salle University, Manila

Journal: Malay
Volume 32 Issue 1 (Published: 2019-12-01)

Abstract

Ilang kabahalaan at usaping kaugnay ng etika sa pagsasagawa ng panlipunang pananaliksik ang pinapaksa ng papel na ito. May ilang kalituhan na kailangang talakayin tungkol sa mismong patakaran at alituntunin sa kung aling pagpapasiyahang pag-aaral ang may etika ethical o wala lalo na’t kung ito’y popondohan hindi. Kagyat ng kapasiyahang ito ang paglalabas ng clearance na kinatigang may etika ethical ang isang pag-aaral upang patibayin rin ang halaga nito sa paglalathala ng kinahinatnan ng pananaliksik. Kamakailan, isinainstitusyon ang proseso ng rebyu sa etika ng pananaliksik ethics review sa mga unibersidad upang matulungan ang mga nasa lalong mataas na edukasyon na makapanaliksik na ang kiling ay sa kapakanan ng kalahok, sa katotohanan, kawastuhan, at katuwiran. Bukod diyan, may mga pananaliksik-panlipunan at siyentipiko na hindi mawari kung paanong ilalapat ang mga tuntunin sa pagtatasang pang-etika-ethics dahil ang pag-aaral ay may pagkukubling-sadya o hindi mapag-aaralan ng mga metodong hindi akma’t angkop para sa kalahok at konteksto nito. Angkat-pataw ang ginagawa para sa rebyu sa etika ng pananaliksik research ethics review ng kani-kanilang sentro ng pananaliksik kaya kopyang xerox (photocopy) ang marami sa patakarang inangkat sa kung saan at ipinataw sa mga pananaliksik-panlipunang may sariling kultura’t kinamulatang kaparaanan sa pagtuklas at pagbubuo ng kaalaman. Samantalang may ilang ‘bagay’ sa konteksto natin ang mapapansin na karamihan ay wala sa hulog dahil hindi hinugot sa loob ng kultura’t karanasang Pilipino. Kaya ang binuong mga kaisipan sa etika ng pananaliksik research ethics ay kailangan repasuhin at muling pagmunihan ang katutubong kaisipan tulad ng ‘hiya’ para sa mas bagay at angkop na batayang pang-etika sa pananaliksik-panlipuan na Pilipino ang diwa. In this paper, some concerns and issues related to the ethical considerations in the conduct of social science research are discussed. There are confusions observed in the guidelines and premises as to which approaches and methodologies in research are considered ethical to conduct given their cultural context. The issuance of ethics clearance permits a study team to implement its funded research project and that the research results could as well be published. The process of ethics review was recently institutionalized in universities to enable academics and students in higher education to do basic and applied researches. Such studies are anchored on reason, the truth and what is right. Yet, there are studies that have to be done but the methodologies to be employed are nuanced and even naïve given the peculiarities in a culture and specific context. It is observed that what some higher education institutions did in the creation of their ethics review board is ‘copy-paste’ kind of putting up their ethical guidelines for researchers. Some ethical guidelines may be simply imported and imposed on social science researchers to comply with, neglecting the nuances in doing ethical social research in the Philippines. In this regard, retracing in Filipino thoughts the ethical principles is necessarily an exercise in rethinking about what is right, just and truthful in social science research ethics that is Filipino. Hiya is an indigenous concept that needs to be revisited in this exercise of rethinking about the formulation of Filipino research ethics.

Keywords: Etika ng Pananaliksik, Ethics, Hiya, Pagpapakatao, Pakikipagkapuwa-tao, Pagkatao, , Research Research Ethics, Hiya, Pagpapakatao (Being Humane), Pakikipagkapuwa-tao (Extending the Self), Pagkatao (Personhood)), Research

DOI: https://ejournals.ph/article.php?id=15997
  References:

ADB Technical Note - Moving Toward Knowledge-Based Economies: Asian Experiences 2007. Retrieved January 24, 2020.Web. https://www.adb.org/sites/default/files/publication/29699/knowledge-based-economies.pdf

Aguiling-Dalisay, Grace H., Yacat, Jay A. and Navarro, Atoy M. (2004) Extending the Self: Volunteering as Pakikipagkapuwa. Center for Leadership, Citizenship, and Democracy, National College of Public Administration and Governance, University of the Philippines. Print.

Alejo, Albert E. (1990) Tao Po! Tuloy! Isang Landas ng Pag-unawa sa loob ng Tao. Office of the Research and Publications, School of Arts and Sciences, Ateneo de Manila University: Quezon City. Print.

Bartolome, Jose M. F. (1985) ‘Ang etika ng makamasang pananaliksik laban sa makabanyagang kamalayan’ (Ethics of people-oriented research against colonial consciousness) pp 440-449 nasa Pe-Pua, Rogelia (Ed.) (2018) Handbuk ng Sikolohiyang Pilipino Bolyum 1: Perspektibo at Direksiyon (Handbook of Filipino Psychology) Volume 1: Perspectives and Methodology. The University of the Philippines Press. Print.

Bautista, Violeta (1999) Gamit at etika ng sikolohiyang pangrelihiyon p.80-96 nasa Protacio-Marcelino, E. at Pe-Pua, R. (eds) Unang Dekada ng Sikolohiyang Pilipino: Kaalaman, gamit, at etika. Lungsod ng Quezon: Pambansang Samahan sa Sikolohiyang Pilipino. Print.

Bulatao, Jaime C. (1964) Hiya. Philippine Studies Vol. 12, No. 3, pp. 424-438. Print.

Clemente, Jose Antonio R., Galang, Adrianne John R., at Arpon, Alessandra T. (2017). ‘Sino ang may hiya at sino naman ang wala? Paunang pagpapatibay sa panukat ng hiya bilang isang pagpapahalaga’ nasa Aguirre, Alvin C. at Navarro, Atoy M. (Mga Patnugot) Diwa E-Journal Tomo 5, Nobyembre 2017.Pambansang Samahan sa Sikolohiyang Pilipino. Print.

Covar, Prospero R. (1993) Kaalamang Bayang Dalumat ng Pagkataong Pilipino. Daluyan: Journal ng Wikang Filipino, 2015. Na-retrieve January 24, 2020. Web. https://journals.upd.edu.ph.

Crisanto, Ma. Trinidad (1999) Etika ng sikolohiyang pangkalusugan p.120-122 nasa Protacio-Marcelino, E. at Pe-Pua, R. (eds) Unang Dekada ng Sikolohiyang Pilipino: Kaalaman, gamit, at etika. Lungsod ng Quezon: Pambansang Samahan sa Sikolohiyang Pilipino. Print.

Dagmang, Ferdinand D. (1996). Hiya: Daan at Kakayahan sa Pakikipagkapuwa. MST Review (Introductory Issue). pp. 66-90 Maryhill School of Theology, Quezon City. Print.

De Mesa, Jose M. "Pandaraya" As Sin: A Contextual Interpretation. Retrieved January 21, 2020. Web. 09 http://www.philjol.info/index.php/HAPAG/article/view/653/philjol

Enriquez, Virgilio G. (1978). ‘Kapuwa: A core concept in Filipino Social Psychology (Kapuwa: Isang buod na konsepto sa sikolohiyang panlipunang Pilipino) pp. 287-292 nasa Pe-Pua, Rogelia (Ed.) (2018) Handbuk ng Sikolohiyang Pilipino Bolyum 1: Perspektibo at Direksiyon (Handbook of Filipino Psychology) Volume 1: Perspectives and Methodology. The University of the Philippines Press. Print.

Enriquez, Virgilio (1992). From Colonial to Liberation Psychology: The Philippine Experience. Lungsod Quezon: University of the Philippines Press. Print.

Enriquez, Virgilio G. at Alfonso, Amelia B. Ang Pananaw sa Buhay at Weltanshauung na Mahihiwatigan sa Sikolohiya ng Wikang Tagalog retrieved January 22, 2020. Web.https://www.asj.upd.edu.ph/

Erasga, Dennis S. (2015). Pakiramdaman: Isang Maka-Pilipinong Lapit sa Pagdadalumat sa Sosyolohiya (Pakiramdaman: A Filipino Brand of Reflective Inquiry in Sociology). Humanities Diliman: A Journal on Philippine Humanities. January-June 2015, Vol. 12, No. 1. UP Diliman OVCRD. Print.

Fuderanan, Clara H. “The Department of Health Existing Drug Policy Initiatives and Anti-Illegal Drug Programs and Activities.” Social Development Research Center 38th Anniversary Forum, July 26, 2017, De La Salle University, Manila. Print.

Garcia, Leni DLR. (Ed.) (2013). Tao Po? Readings in Philosophy of Person. C & E Publishing, Inc.: Quezon City. Print.

Javier, Roberto E. Jr. (2012) Pakikipagkapuwa : Pilipinong Lapit sa Pananaliksik. De La Salle University, Academic Publishing Office and Central Book Supply

Javier, Roberto E. Jr., Demeterio III, Feorillo Petronilo A., Habaradas, Raymund B., Jabar, Melvin A., and Ron R. Resurreccion (2014). From Exceptionality to Exceptional: Inclusion of Differently Abled Persons in the Workplace. UNILAB Foundation and De La Salle University Publishing House. Print.

Javier, Roberto E. Jr. at Tarroja, Ma. Caridad H. (2015). Improving Program Access and Program Coverage for Key Populations in the Philippines: Geographical and Programmatic Mapping Study in Quezon City. Unpublished Research Report of Social Development Research Center - De La Salle University, Manila for the Family Planning Organization of the Philippines, Inc. (FPOP) and UNAIDS, Manila. Print.

Javier, Roberto E. Jr., Tiongco, Marites, and Jabar, Melvin A. (2019). ‘How Health Literate are the iGeneration Filipinos? Health Literacy Among Filipino Early Adolescents in Middle Schools’ Asia Pacific Social Science Review 2019 Vol. 19 No. 3 pp. 16-29. De La Salle University Publishing House. Print.

Macapagal, E.J., Ofreneo, M.A.P., Montiel, C.J. & Nolasco, J.M. (2013). Social Psychology in the Philippine Context. Quezon City: Ateneo De Manila University Press. Print.

Mataragnon, Rita H. (1979) The Case for an Indigenous Psychology. Philippine Journal of Psychology Vol. 12, No. 1, pp. 3-8. Print.

Melgar, Isabel and Javier, Roberto E. Jr. (2015). Strengthening of Peer Education on HIV/AIDS. Unpublished Research Report of Ateneo School of Medicine and Public Health for AIDS Society of the Philippines. Print.

Reyes, Jeremiah A. (2016). In Defense of Hiya as a Filipino Virtue. Journal of Asian Philosophy Vol. 26, Issue 1. Print.

Reyes, Jeremiah A. (2016). In Defense of Hiya as a Filipino Virtue. Journal of Asian Philosophy Vol. 26, Issue 1.

Salazar, Zeus A. (1981) Wika at Diwa: Isang Pansikolinggwistikang Analisis sa Halimbawa ng Konsepto ng “Hiya.” nasa Ulat ng Ika Labindalawang Seminar sa Sikolohiya ng Wika: Kasalukuyang Kalakaran ng mga Pagsusuri sa Sikolohiya ng Wika. Inedit ni Susan Cipres-Ortega. National Computer Center,

Camp Aguinaldo, Quezon City. Print.

Santiago, Carmen E. at Enriquez, Virgilio G. (1976) Tungo sa Maka-Pilipinong Pananaliksik (Towards Filipino-oriented Research) p. 411-415 nasa Pe-Pua, Rogelia (Ed.) (2018) Handbuk ng Sikolohiyang Pilipino Bolyum 1: Perspektibo at Direksyon (Handbook of Filipino Psychology) Volume 1: Perspectives and Methodology. The University of the Philippines Press. Print.

Sison, Antonio C. ‘Sira ulo, nawala sa sarili, at baliw: Developing a model of psychological functioning from Tagalog terminologies for psychosis’ nasa Abaya, Eufrocio C., Batar, Maria Imelda B., Pascual, Marissa B. & Anna Vazquez (2016) Tagalog Notions of Mental Illness and Healing. Central Book Supply, Inc. Quezon City. Print.

  Cited by:
     None...