Isang milinaryang samahan ang Kilusang Propetikong Adbentista (KPA) na lumabas sa Iglesyang Seventh Day Adventist (SDA) noong mga taong 1990 dahil sa paniniwalang tumalikod na ang madre iglesia na SDA sa mga pamantayan at mensahe na ipinagkaloob sa kaniya bilang “bayan ng Diyos.” Ibinenta ng mga kasapi ng KPA ang kanilang mga ari-arian, nilisan ang kanilang mga trabaho, pinatigil ang kanilang mga anak sa pag-aaral, at nanirahan sa mga kabundukan sa paniniwalang magwawakas na ang mundo at darating na ang inaasahang “Tagapagligtas” noong taong 2000-2002. Sa hindi pagkatupad ng pinaniniwalaang tagna o propesiya, nagkaroon ng re-interpretasyon ang grupo sa pag-aaral ng mga mensahe lalo na ang may kinalaman sa mga tagna. Nakabuo sila ng mga mensahe, paniniwala, at praktis na may pagkakaiba na sa kinagisnang doktrinang SDA at nang lumao’y tumuntong din sa lokal/katutubong paniniwala, praktis at kamalayan. Pangunahing layunin ng saliksik na ipakita ang pag-uugat ng mga praktis at paniniwala ng KPA sa kalinangang Pilipino partikular na sa kanilang bagong sistema ng pagsamba at pagpupuri sa Diyos. Sa pagsasakatuparan ng layuning ito, hindi lamang metodolohiyang pangkasaysayan ang ginamit kundi maging etnograpiko, penomenolohikal, at lingguwistikong pamamaraan para mahugot ang pag-uugat ng kilusan sa kalinangang Pilipino. Ipinakita ng pag-aaral na hindi lamang naganap/nagaganap ang pagsasakonteksto at pag-aangkop ng mga paniniwala sa loob ng Simbahang Katolika kundi naganap/nagaganap din ito sa loob mismo ng iba pang relihiyon o denominasyon gaya ng Iglesyang SDA. Nagpapatunay lamang ito na hindi maaaring ihiwalay ang relihiyon o paniniwala sa kasaysayan at kultura ng mga tao. Prophetic Advent Movement (PAM) is a millenarian group that separated from the Seventh Day Adventist (SDA) Church during the 1990s due to its claim that the mother church had already deviated from the standards of being the “true church of God.” Its members sold their properties, left their jobs, stopped the schooling of their children, and finally lived in the mountains believing that in the years 2000-2002, the world will end and “Christ” will come again. As their prophecy failed, a re-interpretation of their messages and prophetic studies emerged. This gave birth to the creation of PAM’s beliefs and practices which differ from that of the SDA Church and later on blended with the traditional Filipino belief system and culture. This study primarily aims to trace PAM’s beliefs and practices to Filipino culture particularly on its new system of worship. To meet this objective, not only historical but also ethnographic, phenomenological, and linguistic approaches were used. This paper discloses that contextualization or indigenization of belief system does/did not only exist inside the Catholic Church but also in other religious denominations like the Seventh Day Adventist Church. It only affirms that religion or any belief system cannot be separated from the history and culture of the people.
Keywords: Kilusang Propetikong Adbentista (KPA), Iglesyang Seventh Day Adventist (SDA), kalinangang Pilipino, praktis, paniniwala Prophetic Advent Movement (PAM), Seventh Day Adventist (SDA) Church, Filipino culture, practice, beliefAbrera, Maria Bernadette L. Ang Numismatika ng Anting-Anting: Panimulang Paghawan ng Isang Landas Tungo sa Pag-unawa ng Kasaysayan at Kalinangang Pilipino. Tesis Masterado, Dalubhasaan ng Agham Panlipunan at Pilosopiya, Unibersidad ng Pilipinas Diliman, 1992. Nakalimbag.
Abrera, Maria Bernadette L.. Bangka: Isang Paglalayag Tungo sa Pag-unawa ng Kasaysayan at Kalinangan. Doktoradong Disertasyon, UP Diliman, 2002. Nakalimbag.
Alaras, Consolacion R. Pamathalaan: Ang Pagbubukas sa Tipan ng Mahal na Ina. Bahay-Saliksikan ng Kasaysayan, 1988. Nakalimbag.
Alcina, Francisco Ignacio (1668). History of the Bisayan People in the Philippine Islands: Evangelization and Culture at the Contact Period, Part 1, Book 1, Vol. 1.Isinalin sa Ingles mula Espanyol nina Cantius J. Kobak at Lucio Gutierrez. Manila: UST Publishing House, 2002. Print.
Almario, Virgilio S. punong pat. UP Diksiyonaryong Filipino. Lungsod Pasig: ANVIL Publishing, Inc. 2010. Nakalimbag.
Canceran, Delfo Cortina O.P. A Pagan Face of God: Toward a Semiotics of Early Christianization in the Philippines, 1521-1665. Manila: Rex Book Store. 1993. Print.
Castro, Jovita Ventura et al., mga pat. Antolohiya ng mga Panitikang ASEAN: Mga Epiko ng Pilipinas. Lungsod Quezon: APO Production Unit, Inc. 1985. Nakalimbag.
Covar, Prospero R. Iglesia Watawat ng Lahi: A Sociological Study of a Social Movement. MA Thesis,Graduate School, University of the Philippines Diliman, 1961. Print.
Covar, Prospero R . “Kaalamang Bayang Dalumat ng Pagkataong Pilipino.” Professorial Chair Papers, Series No. 95-4. CSSP Publications, College of Social Sciences and Philosophy, UP-Diliman, 1995. Nakalimbag.
Covar, Prospero R “Potensiya, Bisa, at Anting-anting.” Matutunghayan sa
http://asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-18-1980/covar.pdf. na inakses noong 9 Marso 2015. Nakalimbag.
Damsteegt, P. Gerard. Foundations of the Seventh-day Adventist Message and Mission. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1977. Print.
Demetrio, Francisco S.J. “Creation Myths Among the Early Filipinos.” Asian Folklore Studies, Vol. 27, No. 1, 41-79. 1968. Print.
Enriquez, Virgilio G. at Amelia B. Alfonso. “Ang Pananaw sa Buhay at Weltanschauung na Mahihiwatigan sa Sikolohiya ng Wikang Tagalog.” Asian Studies Journal Vol. 18, April-August-December, 1980. Print.
Gawlikowski, Krzysztof. “Nation: A Mythological Being.” Sa Wolfram Eberhard, Krzysztof Gawlikowski, Carl-Albrecht Seyschab, eds. East Asian Civilizations - New Attempts at Understanding Traditions, Vol. 2, “Nation and Mythology”, Muenchen: Verlag Simon and Magiera, 1983. Print.
Jocano, F. Landa. Philippine Prehistory: An Anthropological Overview of the Beginnings of Filipino Society and Culture. Quezon City: Philippine Center for Advanced Studies, 1975. Print.
Jocano, F. Landa . ed. The Philippines at the Spanish Contact: Some Major Accounts of Early Filipino Society and Culture. Manila: MCS Enterprises, 1975. Print.
Ileto, Reynaldo C. Pasyon and Revolution: Popular Movements in the Philippines, 1840-1910. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1989. Print.
“Isang Bagong Pagtanaw sa Animismo.” Museo ng Kalinangang Pilipino, Diwa: Buhay, Ritwal at Sining. Manila: CCP at Museo ng Kalinangang Pilipino, 1989. Nakalimbag.
Kobak, Cantius J., OFM. “Ancient Pre-Hispanic Concept of Divinity, the Spirit-World Sacrifices, Rites and Rituals Among the Bisayans in the Philippines.” Philippiniana Sacra, Vol. 37, No. 111, September – December, 2002. Print.
Lasco, Lorenz. “Mga Dahilan Kung Bakit Wala Tayong Malalaking Gusali o Templo Noong Dating Panahon.” SALIKSIK E-Journal Tomo 3, Bilang 1, Agosto 2014. Nakalimbag (E-Journal).
Loarca, Miguel Lopez de. “Relation of the Filipinas Islands of the Inhabitants of the Pintados Islands and their Mode of Life” sa Blair, Emma Helen and James Alexander Robertson (BR). The Philippine Islands 1493-1898. Vol. 5. Cleveland: Arthur H. Clark Company, 1903-1909. Print.
Mangahas, Fe B. “Ilang Tala Hinggil sa Teorya o Perspektiba sa Papel ng Kababaihang Pilipino sa Rebolusyon” sa Ikatlong Pambansang Kumperensya Para sa Sentenaryo ng Rebolusyong 1896. Baguio City: University of the Philippines College Baguio, 1995. Nakalimbag.
Mercado, Leonardo N. SVD. Christ in the Philippines. Tacloban City: Divine Word University Publication, 1982. Print.
Ocampo, Nilo S. Kristong Pilipino: Pananampalataya kay Jose Rizal. Lungsod Quezon: Bagong Kasaysayan, 2011. Nakalimbag.
Plasencia, Juan de. 1589. “Customs of the Tagalogs” sa BR The Philippine Islands, Vol. 7, 1903-1909. Print.
Quibuyen, Floro C. “And Woman Will Prevail Over Man:” Symbolic Sexual Inversion and Counter-Hegemonic Discourse in Mount Banahaw, The Case of the Ciudad Mistica De Dios.” Philippine Studies Occasional Paper No. 10, Center for Philippine Studies, School of Hawaiian, Asian and Pacific Studies, University of Hawaii at Manoa, 1991. Print.
Quibuyen, Floro C.. “Paghihintay sa Kristong Pilipino.” Diliman Review, Vol. 27, No. 2, April – July, 1979. Nakalimbag.
Rodriguez-Tatel, Mary Jane B. “Dalumat ng ‘Inang Bayan’ at Ang Pananaw ni Andres Bonifacio sa Kababaihan.” SALIKSIK E-Journal, Tomo 3, Blg. 2, Nobyembre 2014. Nakalimbag (E-Journal).
Reyes, Ramon C. “Sources of Filipino Thought.” Philippine Studies Vol. 21, No. 4, 1973. Print.
Salazar, Zeus A. “Ang Babaylan sa Kasaysayan ng Pilipinas.” Bagong Kasaysayan Lathalain Blg. 4. Lungsod Quezon: Palimbagan ng Lahi, 1999. Nakalimbag.
Salazar, Zeus A.. “Si Andres Bonifacio at Ang Kabayanihang Pilipino.” Bagong Kasaysayan, Lathalain Blg. 2. Lungsod Mandaluyong: Palimbagang Kalawakan, 1997. Nakalimbag.
Salazar, Zeus A. “Ukol sa Wika at Kulturang Pilipino.” Sa Pamela C. Constantino at Monico M. Atienza, mga pat. Mga Piling Diskurso sa Wika at Lipunan. Quezon City: UP Press, 1996. Nakalimbag.
Teodoro, Noel V. at Mary Jane B. Rodriguez. “Aralin 5: Ang Bayan Hanggang sa Pagkabuo ng Sultanato” sa Kasaysayang Bayan: Sampung Aralin sa Kasaysayang Pilipino. Lungsod Quezon: ADHIKA ng Pilipinas, Inc., 2005. Nakalimbag.
Villan, Vicente C. “ Ilub, Unong, at Amok: Pag-unawa sa Katatagan ng Buut ng mga Bayani sa Himagsikang Pilipino sa Panay, 1896-1898.” DIWA E-Journal, Tomo 1, Bilang 1, Nobyembre 2013. Nakalimbag (E-Journal).